مراکز تجاری خارج از کشور، بهعنوان بازوهای اجرایی سازمان توسعه تجارت ایران، نقشی محوری در توسعه صادرات غیرنفتی و تقویت حضور اقتصادی ایران در بازارهای بینالمللی ایفا میکنند. این مراکز، که توسط تشکلهای صادراتی وابسته به اتاق بازرگانی، اتاق تعاون یا مجامع صنفی با سرمایهگذاری بخش خصوصی یا تعاونی تأسیس میشوند، بستری برای ارائه خدمات متنوع به تجار و شرکتهای ایرانی فراهم میکنند.
هدف اصلی آنها، تسهیل ورود محصولات و خدمات ایرانی به بازارهای هدف از طریق خدماتی چون بازاریابی، تحقیقات بازار، تبلیغات، برندسازی، لجستیک، مشاوره حقوقی و فنی است. بر اساس گزارشهای سازمان توسعه تجارت، این مراکز بیش از 70 نوع خدمت ارائه میدهند که به افزایش رقابتپذیری کالاهای ایرانی کمک میکند.
تا سال 2023، بیش از 56 مرکز تجاری در 35 کشور فعال شدهاند که از جمله آنها میتوان به مراکز تجاری در عراق، ارمنستان، و پاکستان اشاره کرد. این مراکز با اعزام هیئتهای تجاری، برگزاری نمایشگاهها و نشستهای B2B، بهعنوان پل ارتباطی میان بخش خصوصی ایران و شرکای خارجی عمل میکنند. بهعنوان مثال، مرکز تجاری ایران در ارمنستان خدماتی چون گمرک، حملونقل و بازاریابی را پوشش میدهد و به افزایش صادرات به این منطقه کمک کرده است.
فرآیند تأسیس این مراکز نیز از طریق میز خدمت الکترونیک سازمان توسعه تجارت آغاز میشود؛ متقاضیان پس از اعتبارسنجی، موافقت اولیه 6 ماهه دریافت میکنند تا زیرساختها را آماده سازند.
یکی از ابتکارات برجسته در این حوزه، راهاندازی مرکز تجاری ایران و عربستان سعودی با مرکزیت جده است که توسط صندوق همکاریهای اقتصادی ایران و عربستان در دست اجراست. این مرکز، با تمرکز بر حضور شرکتهای ایرانی و عربستانی، از موقعیت استراتژیک جده بهعنوان یکی از مهمترین بنادر منطقه بهره میبرد و دسترسی به بازارهای کشورهای عربی و شمال آفریقا را تسهیل میکند. این پروژه نهتنها بهعنوان پایگاهی برای تعاملات تجاری دوجانبه عمل خواهد کرد، بلکه با تقویت شبکههای صادراتی، فرصتهای جدیدی برای تجار هر دو کشور ایجاد میکند.
مراکز تجاری، با نظارت و حمایت سازمان توسعه تجارت، بهعنوان اهرمی برای توسعه تجارت منطقهای و بینالمللی عمل میکنند. این ساختارها با اتصال توانمندیهای ایران به بازارهای جهانی، به افزایش حجم صادرات غیرنفتی کمک کرده و افقی روشن برای حضور پایدار در اقتصاد جهانی ترسیم میکنند.
